Hối Tiếc
"Hối Tiếc - Regret" (1894) là câu chuyện đầy day dứt nội tâm của Mamzelle Aurélie — một
người phụ nữ năm mươi tuổi, vô cùng độc lập và hoàn toàn hài lòng với cuộc
sống đơn độc tại một trang trại ở Louisiana. Thế rồi, khi tình cờ, phải chăm nom bốn đứa con của người
hàng xóm có chuyện gia đình khẩn cấp, thì mọi điều bà từng nghĩ rằng đã biết về bản thân bắt đầu thay đổi.
Mamzelle Aurélie là một phụ nữ trung niên có vóc dáng khỏe mạnh, đôi má ửng hồng, mái tóc đang chuyển từ màu nâu sang màu xám, cùng ánh mắt đầy cương nghị. Khi làm việc trong trang trại, bà thường đội một chiếc mũ kiểu nam giới; những lúc trời lạnh, bà khoác thêm chiếc áo khoác quân đội cũ màu xanh, đôi khi còn đi cả giày cao cổ.
Mamzelle Aurélie chưa bao giờ nghĩ đến chuyện kết hôn. Bà cũng chưa từng biết yêu là gì. Năm hai mươi tuổi, bà từng nhận được một lời cầu hôn nhưng đã thẳng thừng từ chối; và đến tận năm mươi tuổi, bà vẫn chưa một lần cảm thấy hối hận về quyết định đó.
Vì vậy, bà sống hoàn toàn đơn độc trên cõi đời này, chỉ có chú chó Ponto bầu bạn, cùng những người da đen, làm công việc đồng áng, sống trong các túp lều trên đất của bà; bên cạnh đó là đàn gia súc, vài con bò, đôi con la, khẩu súng (thứ bà dùng để bắn hạ lũ diều hâu chuyên bắt gà) và lòng tin tôn giáo theo sự suy nghĩ của riêng bà.
Một buổi sáng nọ, bà Mamzelle Aurélie đứng trong một gian phòng của mình, khoanh tay nhìn một nhóm trẻ nhỏ, những đứa trẻ mà, theo ý định và mục đích, có thể đã rơi từ trên mây xuống, vì sự xuất hiện của chúng thật bất ngờ, và thật sự không được chào đón. Chúng là con của người hàng xóm của bà, Odile, người không phải là người hàng xóm gần gũi nhất.
Người phụ nữ trẻ đó, Odile, vừa mới xuất hiện trước cửa nhà bà cách đây năm phút, cùng với bốn đứa trẻ. Trên tay bà ta bế bé Elodie; một tay khác nắm lấy Ti Nomme – đứa trẻ đang miễn cưỡng bước theo; trong khi Marcéline và Marcélette thì theo sau với những bước chân ngập ngừng.
Gương mặt bà ta đỏ bừng, biến dạng vì nước mắt và sự xúc động mạnh. Bà vừa nhận được tin mẹ của bà đang lâm bệnh nặng ở một giáo xứ lân cận; chồng bà thì đang ở tận Texas – nơi mà đối với bà, xa xôi tựa như cách cả triệu dặm; còn Valsin, người làm công điều khiển xe ngựa, thì đang đợi sẵn để đưa bà ta ra nhà ga.
“Tôi không còn cách nào khác, bà Aurélie à; xin bà giúp tôi giữ bọn trẻ này đến khi tôi quay lại nhé. Trời đất đều biết là tôi chẳng muốn làm phiền bà đâu, nếu tôi còn có một sự lựa chọn nào khác! Bà cứ nghiêm khắc với chúng, đừng nương tay. Tôi thì đang phát điên lên đây: vừa phải lo cho lũ trẻ, chồng tôi là Léon thì không có nhà, mà biết khi nào mới về, mẹ tôi… có khi chẳng còn sống đến lúc ấy nữa!” Một viễn cảnh đau lòng khiến Odile vội vã nói lời từ biệt đầy xúc động và gấp gáp về hoàn cảnh buồn bã của gia đình bà.
Bà Odile để bốn đứa trẻ đứng bên nhau trong dải bóng râm hẹp trên hiên của ngôi nhà dài và thấp; ánh nắng chói chang đang chiếu lên những tấm ván cũ trắng xóa; vài con gà đang cào cỏ dưới chân bậc thang, và một con đã bạo dạn nhảy lên lưng con ngựa, đang bước những bước nặng nề, chậm chạm và vu vơ qua hành lang. Trong không khí có mùi hoa hồng dễ chịu và tiếng cười của những người da đen vang vọng khắp cánh đồng trồng bông vải đang nở hoa.
Bà Aurélie đứng lặng, chăm chú quan sát lũ trẻ. Bà nhìn Marcéline bằng ánh mắt dò xét; cô bé đang loạng choạng dưới sức nặng của bé Elodie bụ bẫm. Với vẻ cân nhắc tương tự, bà dõi theo Marcélette – cô bé đang lặng lẽ rơi lệ, hòa lẫn những giọt nước mắt ấy vào tiếng khóc than đầy vẻ không hài lòng của Ti Nomme. Trong khoảnh khắc trầm tư đó, bà chuẩn bị lại tinh thần, xác định một cách hành động mà bà coi là bổn phận của mình. Việc đầu tiên bà làm là cho chúng ăn.
Nếu trách nhiệm của bà Aurélie chỉ dừng lại ở đó thì mọi chuyện đã chẳng có gì đáng bận tâm; bởi lẽ tủ thức ăn của bà luôn đầy ắp, sẵn sàng cho những tình huống khẩn cấp kiểu này. Thế nhưng, trẻ nhỏ đâu phải là những chú lợn con: chúng đòi hỏi và cần được chăm sóc theo những cách mà bà Aurélie hoàn toàn không ngờ tới, và bà cũng chẳng hề chuẩn bị tinh thần để đáp ứng những nhu cầu đó.
Quả thực, trong vài ngày đầu, bà ta tỏ ra rất lúng túng khi chăm sóc các đứa con của Odile. Làm sao bà ấy có thể biết được rằng Marcélette luôn bật khóc mỗi khi có ai đó nói với giọng lớn và có vẻ ra lệnh? Đó là một đặc điểm riêng của con bé. Còn với Ti Nomme, bà chỉ nhận ra niềm đam mê hoa cỏ của cậu bé khi thấy cậu đã hái sạch những bông hoa đẹp nhất trong vườn — có lẽ là để… nghiên cứu kỹ lưỡng cấu trúc thực vật của chúng.
“Chưa đủ đâu, bác Aurélie à,” Marcéline dặn dò, “bác phải trói nó vào ghế cơ. Mẹ cháu lúc nào cũng làm thế mỗi khi nó hư: mẹ cháu trói nó vào ghế.” Chiếc ghế mà bà Aurélie dùng để trói thằng bé Ti Nomme thì khá rộng rãi và thoải mái; nhân tiện buổi chiều trời lại ấm áp, cậu bé liền chợp mắt làm một giấc ngay trên đó.
Đến đêm, khi bà ra lệnh cho tất cả bọn trẻ đi ngủ — hệt như cách bà lùa đàn gà vào chuồng — chúng cứ đứng ngẩn ngơ trước mặt bà, chẳng hiểu gì cả. Thế còn những chiếc áo ngủ trắng tinh, vốn được cất trong vỏ gối mang theo, cần phải được một bàn tay khỏe khoắn giũ mạnh cho đến khi phát ra tiếng kêu đanh gọn như tiếng roi quất bò thì sao? Còn chậu nước phải mang đặt giữa sàn nhà, nơi những đôi bàn chân nhỏ bé, mệt mỏi, lấm lem bụi bặm và rám nắng cần được kỳ cọ cho sạch sẽ, thơm tho thì sao? Ý nghĩ mà bà Mamzelle Aurélie tin, dù chỉ một thoáng, rằng thằng bé Ti Nomme sẽ chịu chợp mắt mà không cần được nghe kể chuyện về ông kẹ Croque-mitaine hay con ma sói Loup-garou — hoặc cả hai — đã khiến Marcéline và Marcélette bật cười khúc khích; cũng như việc cho rằng Elodie có thể ngủ được mà không cần ai đưa võng hay hát ru cho nghe, thì thật là nực cười.
“Ruby này,” bà Mamzelle Aurélie tâm sự với chị đầu bếp, “thà tôi phải trông nom cả chục đồn điền còn hơn là phải trông bốn đứa trẻ. Thật là kinh khủng! Lạy Trời! Đừng có nhắc chuyện trẻ con với tôi nữa!”
“Tôi không nghĩ rằng bà biết gì về trẻ con cả, bà Aurélie ạ. Hôm qua, khi thấy đứa trẻ đó chơi với giỏ chìa khóa của bà, tôi đã nhận ra điều đó. Bà không biết rằng để trẻ con chơi với chìa khóa sẽ khiến chúng lớn lên trở nên bướng bỉnh hay sao? Cũng giống như việc để trẻ con thường xuyên nhìn vào gương sẽ làm hư răng của chúng. Đó là những điều bà cần phải biết khi chăm nom và dạy dỗ trẻ nhỏ.” (1)
Bà Mamzelle Aurélie chắc chắn không giả vờ hay mong muốn có được cái vốn hiểu biết tinh tế và sâu rộng về vấn đề này như Ruby – người từng, trong đời, “nuôi năm đứa trẻ và tiễn đưa sáu đứa khác về cõi vĩnh hằng”. Bà chỉ thấy vui khi học được vài bí quyết làm mẹ nho nhỏ để xoay xở cho những nhu cầu trước mắt.
Những ngón tay dính nham nháp của cậu bé Ti Nomme khiến bà phải lục tìm lại những chiếc tạp dề trắng đã cất kỹ từ nhiều năm nay; bà cũng dần quen với những nụ hôn ẩm ướt của cậu bé — biểu hiện của một bản tính trìu mến và đầy tình cảm. Bà lấy chiếc giỏ khâu vá — thứ mà vốn chẳng mấy khi được đụng đến — từ ngăn trên cùng của tủ quần áo xuống, đặt vào nơi thuận tay để sẵn sàng khâu vá những tà áo rách hay những chiếc áo thiếu cúc. Phải mất vài ngày, bà mới dần quen với những tiếng cười, tiếng khóc, tiếng trò chuyện rôm rả vang vọng khắp trong và ngoài ngôi nhà suốt cả ngày dài. Và cũng chẳng phải ngay đêm đầu hay đêm thứ hai, bà đã có thể ngủ ngon giấc khi cơ thể mũm mĩm, nóng hổi của bé Elodie ép sát vào người bà, và hơi thở ấm áp của cô bé cứ phả nhẹ lên má bà, tựa như nhịp vỗ cánh của con chim nhỏ.
Nhưng sau hai tuần, bà Aurélie đã hoàn toàn quen với những chuyện này và không còn than phiền gì nữa.
Cũng vào cuối hai tuần đó, một buổi tối nọ, khi đang nhìn về phía máng ăn cho gia súc, bà Aurélie trông thấy chiếc xe ngựa màu xanh của Valsin đang rẽ vào khúc quanh trên đường. Odile ngồi cạnh người đánh xe, dáng vẻ thẳng thắn và tỉnh táo. Khi họ tiến lại gần, gương mặt rạng rỡ của người phụ nữ trẻ cho thấy chuyến trở về thăm mẹ nhà của bà ta là một niềm hạnh phúc.
Nhưng sự xuất hiện bất ngờ, không báo trước này đã khiến bà Mamzelle Aurélie xốn xang, gần như rơi vào trạng thái bồn chồn. Bọn trẻ cần phải được tập hợp lại. Ti Nomme đâu rồi? Cậu bé đang ở ngoài nhà kho, mài con dao trên phiến đá. Còn Marcéline và Marcélette thì sao? Hai cô bé đang cắt và may quần áo cho búp bê ở một góc hiên nhà. Riêng bé Elodie thì đang được Mamzelle Aurélie bế an toàn trên tay; cô bé reo lên sung sướng khi nhìn thấy chiếc xe kéo màu xanh quen thuộc đang đưa mẹ trở về với nó.
Sự náo nhiệt đã qua đi, và những đứa trẻ đã rời khỏi nơi đây, và không gian bỗng trở nên tĩnh lặng đến nhường nào! Bà Mamzelle Aurélie đứng trên hiên nhà, dõi mắt nhìn và lắng tai nghe. Bà không còn thấy chiếc xe đâu nữa; ánh hoàng hôn đỏ rực hòa cùng sắc xám xanh của buổi chạng vạng đã phủ một lớp sương tím lên những cánh đồng và con đường, che khuất tầm nhìn của bà. Bà cũng chẳng còn nghe thấy tiếng bánh xe kẽo kẹt, rít lên từng hồi. Thế nhưng, bà vẫn còn loáng thoáng nghe được những giọng nói trong trẻo, vui tươi của lũ trẻ.
Bà bước vào nhà. Rất nhiều việc đang chờ bà, bởi lũ trẻ đã để lại một khung cảnh bừa bộn đến não lòng; thế nhưng bà chẳng hề bắt tay vào việc dọn dẹp ngay. Bà Mamzelle Aurélie ngồi xuống bên chiếc bàn. Bà chậm rãi đưa mắt nhìn quanh căn phòng, nơi những bóng chiều đang dần lan tỏa, bao trùm lấy dáng hình đơn độc của bà. Bà gục đầu lên cánh tay đang gập lại, rồi bật khóc. Ôi, bà khóc! Chẳng phải khóc thút thít, dịu dàng như cách phụ nữ thường làm; bà khóc như một người đàn ông, với những tiếng nấc nghẹn như thể đang xé toạc cả tâm hồn mình. Bà chẳng hề hay biết chú chó Ponto đang liếm bàn tay mình.
Bùi Phạm Thành
Chú thích:
(1) Người nói, chị đầu bếp, đang sử dụng những niềm tin dân gian cổ xưa về việc nuôi dạy con cái. Đại ý nói rằng chơi với chìa khóa khiến trẻ nhỏ trở nên bướng bỉnh hoặc việc nhìn vào gương ảnh hưởng đến răng của chúng là mê tín hơn là sự thật. Ý của chị đầu bếp cho rằng bà Aurélie thiếu hiểu biết và kinh nghiệm cần thiết để nuôi dạy con cái.
Nguyên tác:
Regret
by Kate Chopin
Post a Comment